نباتی‌نژاد: ۱۲ میلیون مترمربع از معابر اصفهان طی پنج سال آسفالت شد

به گزارش پایگاه خبری اصفهان سبز، رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان با تشریح عملکرد پنج‌ساله مدیریت شهری در حوزه پروژه‌های محله‌محور، از اختصاص حدود چهار هزار میلیارد تومان اعتبار به این پروژه‌ها، آزادسازی ۱۹۶ گلوگاه شهری و اجرای عملیات آسفالت در حدود ۱۲ میلیون مترمربع از معابر شهر خبر داد و گفت: توسعه متوازن اصفهان مستلزم توجه هم‌زمان به پروژه‌های کلان شهری، طرح‌های منطقه‌ای و نیازهای روزمره شهروندان در محلات مختلف است.

مصطفی نباتی‌نژاد اظهار کرد: مدیریت شهری علاوه بر ارائه خدمات مستمر، نگهداشت زیرساخت‌ها و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان، مسئولیت برنامه‌ریزی برای توسعه شهر را نیز بر عهده دارد؛ مسئولیتی که تحقق آن مستلزم توجه هم‌زمان به پروژه‌های بزرگ شهری، طرح‌های منطقه‌ای و نیازهای محلات است.

وی با اشاره به تفاوت مقیاس و کارکرد پروژه‌های عمرانی افزود: طرح‌های شاخص شهری و فراشهری، پروژه‌های منطقه‌ای و طرح‌های محله‌محور، سه سطح اصلی اقدامات توسعه‌ای شهرداری را تشکیل می‌دهند. پروژه‌هایی مانند توسعه مترو، احداث رینگ‌های ترافیکی، آزادسازی معابر اصلی و ایجاد بوستان‌های بزرگ در گروه طرح‌های کلان قرار می‌گیرند، در حالی که پروژه‌های محله‌ای مستقیماً با نیازهای روزمره ساکنان هر محدوده ارتباط دارند.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان ادامه داد: ضرورت توجه به پروژه‌های محله‌محور از آنجا ناشی می‌شود که ممکن است بخش قابل توجهی از شهروندان ساکن محلات دور از محورهای اصلی توسعه، ارتباط مستقیمی با برخی طرح‌های بزرگ شهری نداشته باشند؛ اما اقداماتی مانند بهسازی آسفالت، رفع گلوگاه‌های معابر، احداث بوستان‌های همسایگی و ایجاد فضاهای ورزشی مستقیماً بر شرایط زندگی آن‌ها تأثیر می‌گذارد.

نباتی‌نژاد تصریح کرد: در چنین پروژه‌هایی، شناسایی مسائل واقعی محلات و دریافت نظر ساکنان اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا اولویت‌های هر محله با توجه به ویژگی‌های کالبدی، اجتماعی و زیرساختی آن متفاوت است و نمی‌توان برای تمام محدوده‌های شهری نسخه واحدی در نظر گرفت.

وی با اشاره به سازوکار تعیین اولویت پروژه‌های کلان شهری گفت: بخش عمده طرح‌های بزرگ بر مبنای اسناد بالادستی، طرح‌های جامع و تفصیلی و مطالعات تخصصی، از جمله مطالعات جامع حمل‌ونقل و ترافیک، تعریف می‌شوند. این مطالعات افق توسعه ۱۰ تا ۲۰ ساله شهر را مشخص می‌کنند و موضوعاتی مانند مسیرهای توسعه مترو، رینگ‌های ترافیکی، معابر اصلی و کاربری‌های پیرامونی را در بر می‌گیرند.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان افزود: در سطح مناطق نیز حوزه‌های تخصصی شهرداری، از جمله بخش‌های عمران و خدمات شهری، بر اساس برنامه‌های مصوب و نیازسنجی‌های انجام‌شده، اولویت‌های اجرایی خود را تعیین می‌کنند و بخشی از اعتبارات منطقه‌ای به این اقدامات اختصاص می‌یابد. با این حال، پروژه‌های منطقه‌ای و محله‌ای در تحقق عدالت توزیعی و کاهش نابرابری میان محدوده‌های مختلف شهر نقش تعیین‌کننده‌ای دارند.

نباتی‌نژاد با اشاره به ضرورت توزیع متوازن منابع در مناطق مختلف شهر بیان کرد: توسعه شهری نباید صرفاً به محورهای اصلی و مناطق برخوردار محدود شود، بلکه لازم است بخشی از اعتبارات با رویکردی هدفمند به محلات پیرامونی، حاشیه‌ای و کمتر برخوردار اختصاص پیدا کند. این شیوه تخصیص منابع را می‌توان نوعی تبعیض مثبت با هدف کاهش نابرابری‌های فضایی، اقتصادی و اجتماعی دانست.

وی اجرای خط دوم قطار شهری از سمت شمال اصفهان و اولویت‌بخشی به بهره‌برداری از فاز نخست آن در این محدوده را نمونه‌ای از پیوند پروژه‌های کلان با اهداف محله‌محور دانست و گفت: چنین طرح‌هایی علاوه بر تأثیرگذاری بر شبکه حمل‌ونقل عمومی، می‌توانند در کاهش فاصله توسعه‌ای میان مناطق مختلف شهر نیز مؤثر باشند.

بودجه‌ریزی مشارکتی؛ نقش شهروندان در تعیین پروژه‌های محلات

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان با تشریح سازوکار مشارکت مردم در تخصیص منابع شهری اظهار کرد: در کنار برنامه‌ریزی‌های کلان و منطقه‌ای، بخشی از اعتبارات مدیریت شهری به پروژه‌هایی اختصاص می‌یابد که پیشنهاد آن‌ها از سوی شهروندان و بر اساس نیازهای مستقیم محلات مطرح می‌شود.

وی افزود: بودجه‌ریزی مشارکتی این امکان را فراهم می‌کند که مردم در تعیین اولویت‌های عمرانی و خدماتی محل زندگی خود نقش داشته باشند و پیشنهادهایشان در کنار برنامه‌های پیشنهادی شهرداری مورد بررسی قرار گیرد.

نباتی‌نژاد با اشاره به سامانه مشارکت شهروندی به‌عنوان یکی از بسترهای اصلی این فرایند گفت: فراخوان رسمی مشارکت در سال جاری از ابتدای آذرماه اعلام می‌شود و شهروندان می‌توانند با ثبت‌نام در سامانه مربوط و ارائه پیشنهادهای خود، در تعیین پروژه‌های اولویت‌دار محلات مشارکت کنند.

وی ادامه داد: پیشنهادهای ثبت‌شده از سوی شهروندان در کنار طرح‌هایی که مناطق شهرداری و شهرداری مرکزی برای سال آینده ارائه می‌کنند، در معرض ارزیابی و اظهارنظر عمومی قرار می‌گیرد تا پس از بررسی، برای تصویب به شورای اسلامی شهر ارائه شود.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان خاطرنشان کرد: شهروندان امکان اعلام موافقت یا مخالفت خود با پروژه‌های پیشنهادی را خواهند داشت و در صورتی که طرحی با مخالفت قابل توجه مردم مواجه شود، این موضوع در بازنگری ضرورت اجرا و کاهش اولویت آن مورد توجه قرار می‌گیرد.

نباتی‌نژاد با بیان اینکه ردیف‌های اعتباری سال ۱۴۰۶ نیز در این فرایند در معرض مشاهده و بررسی شهروندان قرار می‌گیرد، تصریح کرد: هدف آن است که مردم بتوانند درباره نحوه هزینه‌کرد منابع عمومی و اولویت‌بندی پروژه‌ها اظهارنظر کنند و مشارکت آن‌ها به مرحله دریافت نظرات محدود نماند.

وی با اشاره به تجربه دو سال گذشته در زمینه بودجه‌ریزی مشارکتی گفت: در مواردی که پروژه‌های پیشنهادی با مخالفت شهروندان روبه‌رو شده‌اند، موضوع مورد بازنگری قرار گرفته و برخی از این طرح‌ها اولویت اجرایی خود را از دست داده‌اند.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان افزود: نتایج این مشارکت‌ها به شورای اسلامی شهر منتقل شده و در بررسی لوایح پیشنهادی شهرداری نیز مورد توجه قرار گرفته است؛ بنابراین، نظر مردم می‌تواند در تصمیم‌گیری‌های واقعی مدیریت شهری و چگونگی تخصیص اعتبارات اثرگذار باشد.

سامانه ۱۳۷؛ مسیر ارتباط مستقیم مردم با مدیریت شهری

نباتی‌نژاد با اشاره به راه‌های ارتباط شهروندان با مدیریت شهری گفت: سامانه ارتباط مردمی ۱۳۷ صرفاً محلی برای ثبت شکایت نیست، بلکه بستری برای دریافت پیشنهادها، شناسایی مسائل و انتقال نیازهای شهروندان به مجموعه شهرداری محسوب می‌شود.

وی افزود: بخشی از درخواست‌های ثبت‌شده از طریق اعتبارات جاری و عمرانی و در قالب فعالیت‌های مستمر شهرداری قابل رسیدگی است، اما برخی مطالبات به تعریف پروژه مستقل، انجام مطالعات مقدماتی و مراحل صفر و یک، بررسی در کمیته‌های فنی و اخذ مجوز از مراجع بالادستی نیاز دارند.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان ادامه داد: برخی مسائل نیز خارج از حدود اختیارات مستقیم شهرداری قرار دارند و برای پیگیری آن‌ها باید هماهنگی‌های بین‌بخشی با سایر دستگاه‌های مسئول انجام شود؛ از این رو، سامانه ۱۳۷ یکی از مسیرهای مستمر ارتباط مردم با مدیریت شهری برای طرح و پیگیری مسائل مختلف به شمار می‌رود.

نباتی‌نژاد حضور مدیران شهری در محلات و گفت‌وگوی مستقیم با ساکنان را یکی دیگر از شیوه‌های شناسایی مطالبات دانست و بیان کرد: در جریان حضور در یکی از محلات و شرکت در اجتماع شهروندان، فهرستی از درخواست‌های مردم دریافت شد که برای بررسی و پیگیری در اختیار شهرداران مناطق قرار گرفت.

وی اضافه کرد: این مطالبات طیف متنوعی از مسائل را شامل می‌شد؛ از آزادسازی گلوگاه‌های معابر و احداث بوستان‌های کوچک همسایگی تا توسعه و بهره‌برداری از شبکه بازچرخانی آب و بهسازی آسفالت. این تنوع نشان می‌دهد که اولویت‌های شهروندان متناسب با شرایط و نیازهای هر محله شکل می‌گیرد.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به نقش پژوهش‌های محله‌محور و مطالعات میدانی در شناسایی مسائل شهری گفت: پیشنهادهای مردمی، نتایج مطالعات کارشناسی و نیازسنجی‌های محلی در کنار یکدیگر قرار می‌گیرند تا مبنای دقیق‌تری برای تعیین اولویت‌های اجرایی فراهم شود.

نباتی‌نژاد خاطرنشان کرد: در همین چارچوب، طی پنج سال گذشته حدود چهار هزار میلیارد تومان، معادل چهار همت، از اعتبارات مدیریت شهری برای اجرای پروژه‌های محله‌محور اختصاص یافته است تا این اقدامات با پشتوانه مالی مشخص در مناطق مختلف شهر دنبال شوند.

آزادسازی ۱۹۶ گلوگاه شهری و آسفالت ۱۲ میلیون مترمربع از معابر

وی با اشاره به بخشی از نتایج اقدامات محله‌محور در پنج سال گذشته اظهار کرد: آزادسازی گلوگاه‌های شهری یکی از محورهای مهم این اقدامات بوده و در مجموع ۱۹۶ گلوگاه در نقاط مختلف اصفهان آزادسازی شده است.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان افزود: اجرای این طرح‌ها در بسیاری از موارد مستلزم تملک املاک، توافق با مالکان، رفع موانع حقوقی و انجام پیگیری‌های اجرایی گسترده بوده است؛ به همین دلیل، بازگشایی این معابر فرایندی زمان‌بر است که آثار آن در بهبود دسترسی و ارتباط میان بخش‌های مختلف محلات نمایان می‌شود.

نباتی‌نژاد با اشاره به اهمیت آسفالت معابر در فهرست مطالبات شهروندان گفت: یکی از چالش‌های اساسی این حوزه، نبود مدیریت یکپارچه در زمینه حفاری و نگهداشت معابر است؛ زیرا دستگاه‌هایی مانند شرکت گاز، شرکت آب و فاضلاب و شهرداری در مقاطع مختلف برای اجرای عملیات زیرساختی اقدام به حفاری می‌کنند و گاهی به دلیل نبود هماهنگی کافی، آسفالت تازه اجراشده دوباره تخریب می‌شود.

وی تصریح کرد: رفع ریشه‌ای این مشکل صرفاً با اختصاص اعتبار امکان‌پذیر نیست و علاوه بر تأمین منابع مالی، به هماهنگی میان دستگاه‌های خدمات‌رسان و تحقق مدیریت واحد شهری نیاز دارد.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان با تشریح حجم عملیات بهسازی معابر در این دوره گفت: مساحت کل معابر اصفهان حدود ۵۲ میلیون مترمربع است و طی پنج سال گذشته، حدود ۱۲ میلیون مترمربع از این معابر دوباره آسفالت شده است.

نباتی‌نژاد ادامه داد: این میزان عملیات اجرایی معادل حدود ۲۰ درصد از کل سطح معابر شهر است و بخش قابل توجهی از آن در معابر فرعی، کوچه‌ها و محلات مختلف انجام شده است.

وی با مقایسه این میزان عملیات با چرخه متعارف نوسازی معابر افزود: در بسیاری از استانداردهای شهری، دوره‌ای حدود ۱۰ ساله برای آسفالت مجدد و نوسازی معابر در نظر گرفته می‌شود؛ بنابراین، حجم اقدامات انجام‌شده در اصفهان طی پنج سال گذشته نشان‌دهنده گستردگی عملیات بهسازی زیرساخت‌های محله‌ای است.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان با اشاره به دیگر اقدامات انجام‌شده در محلات گفت: احداث و توسعه بوستان‌های خانواده‌محور، ایجاد زمین‌های ورزشی روباز با چمن مصنوعی، توسعه فضاهای فرهنگی و احداث فرهنگسراها از دیگر محورهای فعالیت مدیریت شهری در این حوزه بوده است.

نباتی‌نژاد افزود: در این مدت، تعداد قابل توجهی زمین ورزشی روباز در محلات مختلف به بهره‌برداری رسیده و مجموعه‌های فرهنگی نیز با هدف ارائه خدمات مستقیم به ساکنان توسعه یافته‌اند؛ اقداماتی که در راستای مسئولیت شهرداری برای گسترش زیرساخت‌های عمومی و ارتقای کیفیت زندگی شهروندان قرار دارند.

توسعه حمل‌ونقل عمومی و تأثیر آن بر کیفیت زندگی محلات

وی با اشاره به ارتباط توسعه حمل‌ونقل عمومی با بهبود شرایط زندگی در محلات بیان کرد: افزایش دسترسی به شبکه حمل‌ونقل عمومی، کاهش زمان انتظار و بهبود کارآمدی جابه‌جایی‌ها، امکان دسترسی آسان‌تر شهروندان به مراکز خدماتی، آموزشی، درمانی و شغلی را فراهم می‌کند؛ از این رو، آثار پروژه‌های حمل‌ونقلی تنها به شبکه اصلی شهر محدود نمی‌شود و در سطح محلات نیز قابل مشاهده است.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان با تأکید بر ضرورت توجه به پیامدهای اجتماعی طرح‌های عمرانی اظهار کرد: اجرای پروژه‌های بزرگ شهری ممکن است در دوره ساخت یا حتی پس از بهره‌برداری، مشکلاتی برای ساکنان و کسبه محدوده پیرامونی ایجاد کند؛ به همین دلیل، هر پروژه باید پیش و پس از اجرا از پیوست فرهنگی و اجتماعی برخوردار باشد.

وی افزود: ساکنان، کسبه و افرادی که به‌صورت مستقیم با محدوده اجرای پروژه ارتباط دارند، از مهم‌ترین ذی‌نفعان آن محسوب می‌شوند؛ اما در برخی طرح‌ها، به‌ویژه پروژه‌های مرتبط با معابر و شبکه حمل‌ونقل، شهروندان عبوری و استفاده‌کنندگان از مسیر نیز در شمار ذی‌نفعان قرار می‌گیرند.

نباتی‌نژاد با اشاره به مشکلات احتمالی دوره اجرای پروژه‌ها تصریح کرد: فعالیت‌های عمرانی ممکن است برای ساکنان مجاور، پیامدهایی مانند گردوغبار، آلودگی صوتی و محدودیت در تردد ایجاد کند. اگرچه بخشی از این مشکلات در جریان اجرای طرح‌ها اجتناب‌ناپذیر است، اما مدیریت شهری باید با برنامه‌ریزی، نظارت مستمر و تسریع عملیات اجرایی، آثار منفی آن‌ها را به حداقل برساند.

وی پروژه میدان شهید فخری‌زاده را از نمونه‌های طرح‌های بزرگ عمرانی فعال در اصفهان معرفی کرد و گفت: این پروژه در حال حاضر به‌صورت سه‌شیفته در حال اجراست تا مدت‌زمان تکمیل آن کاهش پیدا کند.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان تأکید کرد: مسئولیت مدیریت شهری با افتتاح یک پروژه به پایان نمی‌رسد، بلکه شهرداران مناطق باید پس از بهره‌برداری نیز با حضور در محدوده طرح، مسائل احتمالی ساکنان و کسبه را بررسی و برای رفع آن‌ها اقدام کنند.

نباتی‌نژاد ادامه داد: در اجرای طرح‌های شهری ممکن است میان منافع گروه‌های مختلف تعارض ایجاد شود؛ بنابراین، مدیریت شهری باید ضمن توجه به منافع عمومی، این تعارض‌ها را با رویکردی منطقی و عادلانه مدیریت کند.

چهار خط بی‌آرتی در اصفهان؛ ضرورت حرکت از خودرومحوری به انسان‌محوری

وی با اشاره به اجرای خطوط اتوبوس تندرو در اصفهان بیان کرد: در حال حاضر چهار خط بی‌آرتی در شهر فعال است و اجرای چنین طرح‌هایی گروه‌های مختلفی از جمله ساکنان معابر، کسبه، رانندگان تاکسی‌های خطی، رانندگان خودروهای شخصی و مسافران حمل‌ونقل عمومی را تحت تأثیر قرار می‌دهد.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان افزود: استفاده از خودروی شخصی به معنای بی‌توجهی به ضرورت توسعه حمل‌ونقل عمومی نیست و مدیریت شهری موظف است شبکه حمل‌ونقل عمومی را به اندازه‌ای کارآمد کند که شهروندان با اطمینان و رضایت از آن استفاده کنند.

نباتی‌نژاد با تأکید بر ضرورت تغییر رویکرد از خودرومحوری به انسان‌محوری گفت: در تصمیم‌گیری‌های مربوط به توسعه حمل‌ونقل عمومی، اولویت باید با جابه‌جایی انسان و ارتقای کیفیت سفرهای شهری باشد. ایجاد خطوط بی‌آرتی با هدف افزایش سرعت و نظم جابه‌جایی عمومی، کاهش فاصله زمانی حرکت اتوبوس‌ها و فراهم کردن دسترسی منظم شهروندان به مقاصد روزمره دنبال می‌شود.

وی ادامه داد: دانش‌آموزان، دانشجویان و سایر شهروندان باید بتوانند با اطمینان از زمان حرکت اتوبوس‌ها، برنامه رفت‌وآمد خود را تنظیم کنند؛ هرچند اجرای چنین طرح‌هایی ممکن است برای برخی گروه‌ها، به‌ویژه استفاده‌کنندگان از خودروهای شخصی، محدودیت‌هایی ایجاد یا زمان سفر آن‌ها را افزایش دهد.

رئیس مرکز پژوهش‌های شورای اسلامی شهر اصفهان خاطرنشان کرد: در چنین شرایطی، مدیریت شهری باید منافع عمومی و ضرورت توسعه حمل‌ونقل پایدار را در اولویت قرار دهد و هم‌زمان برای کاهش مشکلات گروه‌های متأثر از اجرای پروژه‌ها برنامه‌ریزی کند.

تأکید بر عدالت در توزیع اعتبارات و مشارکت شهروندان

نباتی‌نژاد در پایان با تأکید بر ضرورت ایجاد توازن میان طرح‌های کلان و نیازهای روزمره شهروندان گفت: تحقق توسعه متوازن مستلزم آن است که در کنار اجرای پروژه‌های بزرگ و اثرگذار شهری، مطالبات محلی نیز مورد توجه قرار گیرد و بخشی از منابع مدیریت شهری به‌صورت هدفمند برای رفع مسائل محلات اختصاص یابد.

وی افزود: مشارکت شهروندان، شفافیت در تخصیص اعتبارات، تقویت ارتباط مستقیم مردم با شهرداری و رعایت عدالت در توزیع منابع، از الزامات اصلی تحقق توسعه پایدار و متوازن در اصفهان است.