از بازآفرینی بازار تا پنج ناترازی اقتصاد کشور؛ سه روایت از مسیر پیش‌روی ایران در «ایران در مسیر»

به گزارش پایگاه خبری اصفهان سبز، پنل دوم اجلاس ملی «ایران در مسیر» با طرح پرسش «به کجا می‌رویم؟» به بررسی چشم‌انداز اقتصاد کشور در پیوند با ساختار بازار، تحولات بین‌المللی و ناترازی‌های داخلی اختصاص یافت.

این پنل در سالن اجلاس بین‌المللی اصفهان برگزار شد و محمد گوهریان، کارآفرین و فعال اقتصادی، رحمان قهرمان‌پور، پژوهشگر حوزه روابط بین‌الملل و مهدی طغیانی، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، از سه منظر متفاوت، متغیرهای مؤثر بر آینده اقتصاد ایران را بررسی کردند.

در این نشست، تأثیر انحصار بر پویایی بنگاه‌ها، رقابت آمریکا و چین در حوزه انرژی و فناوری و همچنین پیامدهای ناترازی‌های اقتصادی بر تولید و ثبات بازارها مورد بحث قرار گرفت.

گوهریان: اقتصاد به «بازآفرینی بازار» نیاز دارد

محمد گوهریان، کارآفرین و فعال اقتصادی، تمرکز قدرت اقتصادی در دولت و گروه‌های انحصارگر را از موانع پویایی اقتصاد دانست و بر ضرورت «بازآفرینی بازار» تأکید کرد.

وی گفت: بهبود شرایط اقتصادی به بازنگری در شیوه مدیریت و فاصله گرفتن از الگوهای متکی بر وابستگی و انحصار نیاز دارد تا ظرفیت بخش خصوصی مستقل مجال بروز پیدا کند.

گوهریان با استفاده از اشاراتی به آموزه‌های مولانا، اصلاح مسیر مدیریت اقتصادی را نوعی «توبه ساختاری» توصیف کرد و در توضیح این تعبیر گفت: باید از رفتارها و تصمیم‌هایی که اقتصاد را از مسیر رشد دور کرده‌اند، بازگشت و با بازنگری در آن‌ها، زمینه خروج از انحصارگرایی را فراهم کرد.

این فعال اقتصادی میان سرمایه‌داری وابسته و بخش خصوصی واقعی تمایز قائل شد و افزود: بخش خصوصی مطلوب را نباید صرفاً با اندازه سرمایه و بزرگی بنگاه‌ها شناخت؛ کسب‌وکارهای کوچک، مستقل و پویایی که از دل نیازهای جامعه شکل می‌گیرند و به‌تدریج رشد می‌کنند نیز بخش مهمی از نیروی محرک اقتصاد هستند.

وی با اشاره به تجربه رشد بنگاه‌های کوچک، بر ظرفیت این مجموعه‌ها در کارآفرینی و گسترش فعالیت اقتصادی تأکید کرد.

گوهریان، هنر مدیریت اقتصاد را فراهم‌کردن زمینه خروج دولت از بازار و سپردن واقعی فعالیت‌ها به بخش خصوصی دانست و اظهار کرد: «بازآفرینی بازار به ایجاد فضای رقابتی و مستقل وابسته است.»

به گفته وی، کاهش نقش انحصارگرانه دولت و فراهم‌کردن فرصت برای بنگاه‌هایی که بر پایه کارآفرینی رشد کرده‌اند، می‌تواند زمینه نقش‌آفرینی مؤثرتر بخش خصوصی در جریان سرمایه و فعالیت اقتصادی را فراهم کند.

قهرمان‌پور: آینده اقتصاد ایران از معادلات قدرت جدا نیست

رحمان قهرمان‌پور در بخش دیگری از این پنل به بررسی چشم‌انداز تحولات بین‌المللی پرداخت و خواسته‌های آمریکا از ایران را در دو دسته تغییر رفتار امنیتی و همکاری‌های ساختاری تحلیل کرد.

وی در ارزیابی رویکرد دونالد ترامپ، تأمین منافع آمریکا، اسرائیل و متحدان منطقه‌ای واشنگتن را از عوامل مؤثر بر تداوم یا تغییر مسیر منازعه دانست.

قهرمان‌پور افزود: یکی از جهت‌گیری‌های آمریکا، جلوگیری از قرارگرفتن ایران در مدار راهبردی چین و روسیه است؛ هدفی که می‌تواند از مسیر محدودکردن همکاری‌های نظامی و فروش نفت به چین دنبال شود.

در این تحلیل، روابط ایران با قدرت‌های جهانی بخشی از رقابت گسترده‌تری است که بر معادلات امنیتی و اقتصادی منطقه اثر می‌گذارد.

وی با اشاره به نقش انرژی در این رقابت اظهار کرد: چین در حوزه فلزات خاکی کمیاب و فناوری‌های انرژی پاک از موقعیت برتری برخوردار است، در حالی که رویکرد ترامپ بر حفظ محوریت انرژی‌های فسیلی و کندکردن گذار به انرژی سبز استوار است.

قهرمان‌پور این تفاوت را بخشی از تلاش آمریکا برای حفظ جایگاه خود در بازار جهانی انرژی و مقابله با برتری فناوری چین در حوزه انرژی‌های نو ارزیابی کرد.

این پژوهشگر همچنین میان زمینه‌های ساختاری تنش و محرک‌های منجر به تصمیم‌گیری تمایز قائل شد و توضیح داد: رقابت راهبردی آمریکا و چین، تغییر موازنه قدرت در خاورمیانه و تحریم‌های نفتی، بستر تنش را فراهم می‌کنند، اما وقوع درگیری به متغیرها و تصمیم‌های دیگری نیز وابسته است.

وی بازگشت ترامپ به قدرت و ویژگی‌های فردی و سیاسی او را نیز از جمله عواملی دانست که باید در تحلیل مسیر تحولات مورد توجه قرار گیرد.

طغیانی: اقتصاد ایران هم‌زمان با پنج ناترازی مواجه است

مهدی طغیانی، نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی، با تأکید بر پایداری فعالان اقتصادی در برابر فشار تحریم‌ها، تأمین نیازهای تولید را از اولویت‌های اقتصاد کشور دانست.

وی با اشاره به ظرفیت صنایع اصفهان، به‌ویژه در حوزه فرش و نساجی، گفت: «سرمایه در گردش و مواد اولیه، از چالش‌های اصلی واحدهای تولیدی است و اتاق‌های بازرگانی باید برای رفع این موانع و حمایت از بنگاه‌های ارزش‌آفرین، در سطح سیاست‌گذاری ملی پیگیری مؤثر داشته باشند.»

طغیانی تحریم‌ها را نوعی جنگ اقتصادی توصیف کرد و افزود: در کنار فشارهای خارجی، اقتصاد ایران با پنج ناترازی عمده در حوزه‌های آب، انرژی، نظام بانکی، صندوق‌های بازنشستگی و منابع مالی روبه‌روست.

به گفته وی، این مسائل پایداری اقتصاد را تحت تأثیر قرار می‌دهند و مواجهه با آن‌ها مستلزم عبور از مدیریت مقطعی بحران‌ها و حرکت به سمت اصلاحات ساختاری است.

هشدار درباره سیاست‌های تشدیدکننده انتظارات بازار

نماینده مردم اصفهان در مجلس شورای اسلامی در ادامه با نقد شیوه مدیریت انتظارات بازار اظهار کرد: برخی سیاست‌های کنونی، به جای مهار انتظارات، به تشدید آن‌ها دامن می‌زنند.

وی همچنین با اشاره به طرح‌های تثبیت نرخ ارز تأکید کرد که برای حل مسائل پیچیده ارزی، قوانین تک‌بعدی و رویکردهای خطی کافی نیست و تغییر یک متغیر نمی‌تواند به‌تنهایی ثبات را به کل نظام اقتصادی بازگرداند.

طغیانی، ثبات ارزی را نیازمند توجه هم‌زمان به نرخ بهره، تورم، قیمت انرژی و ناترازی‌های بین‌بخشی دانست و افزود: فاصله میان نرخ‌های اعلامی بانک‌ها و واقعیت‌های بازار و بنگاه‌های تولیدی باید در سیاست‌گذاری مورد توجه قرار گیرد.

وی تأکید کرد: هماهنگی سیاست‌های پولی با نیازهای تولید و شرایط واقعی اقتصاد، از الزامات مدیریت ناترازی‌ها و کنترل تورم است.

سه متغیر در ترسیم مسیر آینده اقتصاد ایران

مباحث مطرح‌شده در پنل دوم اجلاس «ایران در مسیر» نشان داد که پاسخ به پرسش «به کجا می‌رویم؟» از نگاه سخنرانان، به یک عامل واحد محدود نمی‌شود؛ از یک سو، ساختار بازار و میزان حضور دولت و بخش خصوصی مورد توجه قرار گرفت، از سوی دیگر، رقابت قدرت‌های جهانی و تحولات انرژی و فناوری به‌عنوان متغیرهای اثرگذار بر محیط پیرامونی ایران بررسی شد و در سطح داخلی نیز ناترازی‌های اقتصادی و نحوه سیاست‌گذاری، بخش مهمی از بحث‌ها را به خود اختصاص داد.

در مجموع، سخنرانان بر ضرورت توجه هم‌زمان به اصلاحات اقتصادی، تقویت ظرفیت بخش خصوصی، شناخت تحولات محیط بین‌المللی و مواجهه ساختاری با ناترازی‌های داخلی تأکید کردند؛ مجموعه عواملی که در این پنل به‌عنوان بخشی از متغیرهای مؤثر بر مسیر پیش‌روی اقتصاد ایران مطرح شد.